Fot

Historia od 1300 do 1800 roku

Wiek XIV to dalszy rozwój państwa i wojny z sąsiednimi sułtanatami.

W 1337 roku ma miejsce bitwa pod Ceciles z wojskami sułtana Merzaka Al Yazid. Wojska cesarskie odnoszą świetne zwycięstwo.

W 1351-1356 nowa wojna z sułtanatem Alhoru. Jest to okres panowania cesarza Janusa IV el Suf de Visel. Wojska cesarskie opanowują Alhor ale w bitwie pod Ovebe cesarz zostaje zabity. Alhor znajduje się w rękach cesarstwa do 1551 roku.

W 1392 roku przez ziemie kontrolowane przez Cesarstwo Frydyjskie wiedzie szlak wielkiej pielgrzymki do Jerozolimy jaką zorganizował Dawid I, cesarz abisyński. W pielgrzymce tej uczestniczy wiele osobistości z dworu cesarskiego. Był to pierwszy duży kontakt z państwem etiopskim od początku powstania Cesarstwa. Do tej pory większość kontaktów miało charakter wybitnie handlowy. Cesarz Akmed Gotfryd IV godnie przyjął na swoim dworze pielgrzymów a nawet kilkudziesięciu jego poddanych wzięło następnie udział w pielgrzymce. Z Jerozolimy przywieziono między innymi relikwię w postaci krzyża Chrystusowego.

Od początku XV wieku mają miejsce ożywione kontakty między obydwoma państwami. W początku tego wieku Etiopia przeżywa okres gospodarczego i kulturalnego rozwoju. Pozostaje to nie bez wpływu na kościół funkcjonujący w Cesarstwie Frydyjskim, który oddalony od świata chrześcijańskiej Europy radzi sobie ze zmiennym powodzeniem. Kościół etiopski, który w tym okresie jest potężny ekonomicznie i politycznie usiłuje poważnie wpływać na kościół Cesarstwa Frydyjskiego jednak nie osiąga większych sukcesów, głównie ze względu na to iż zakony rycerskie, mające stabilne struktury porównywalne z wojskowymi, nie są podatne na agitację. Na tym tle dochodzi nawet do oziębienia stosunków między Cesarstwami. Za rządów cesarza Akmeda Gotfryda IV Wielkiego państwo przeżywa rozkwit gospodarczy i militarny. W 1402 następuje nawet próba inwazji wojsk cesarskich na ziemie Sułtanatu Agrebu, ma miejsce bitwa morska u wybrzeży (pod Siqut-Kosh) wygrana przez Cesarstwo, i chociaż ekipa inwazyjna na lądzie ponosi klęskę, sułtanat traci wiele okrętów. Po tym okresie następuje niepisany, kilkunastoletni rozejm między państwami.

W 1412 na tron wstępuje córka Akmeda Gotfryda IV: cesarzowa Gotfryda (1412-1428).

W 1416 mają miejsce dwie zwycięskie bitwy pod Siafu i Ovebe. Cesarstwo umacnia się na zachodzie.

Kościół etiopski, który sam był bardzo zróżnicowany i walczący wewnątrz o wpływy, nie rezygnuje z uzyskania kontroli nad kościołem Cesarstwa Frydyjskiego. Nie osiąga jednak większych sukcesów. Cesarstwo charakteryzuje silna gospodarka, dobrze zorganizowane państwo a przede wszystkim silna władza cesarza podparta licznymi zakonami rycerskimi. Docenia to wkrótce cesarz etiopski Zera Jaykob, który zwraca się z prośbą do Roberta VII o wsparcie wojskowe w wojnie z muzułmanami. Wojsko frydyjskie w postaci 6 tysięcy żołnierzy piechoty i lekkiej jazdy uczestniczy w bitwie pod Ygubba w 1445 roku, po której przestaje istnieć Sułtanat Ifat. Wydaje się, że unia polityczna i wojskowa między obydwoma państwami została przypieczętowana. Niestety, Cesarza Frydyjskiego Janusa Jaksę Alego ponosi ambicja; wierzy, że może wpływaćć na to co dzieje się w państwie etiopskim. Wspiera zięcia Zera Jaykoba, Amde Meskela, który wraz z innymi dygnitarzami dworu cesarskiego i częścią duchowieństwa zawiązuje spisek przeciwko cesarzowi Etiopii. Rebelia zostaje zduszona w zarodku jeszcze zanim się rozwinie a jej uczestnicy w większości zostają straceni. Udział Cesarstwa Frydyjskiego zostaje wykryty, jego armia musi uchodzić gdyż w przeciwnym razie zostanie unicestwiona. Cesarz etiopski Zera Jaykob zbiera liczne wojska i wyprawia się przeciwko Cesarstwu Frydyjskiemu. W 1454 roku dochodzi do wielogodzinnej bitwy na pustyni, między Pisne i Al Sumate. Armia etiopska jest większa liczebnie, oddziały frydyjskie są natomiast lepiej uzbrojone, wyszkolone i zdyscyplinowane. Jazda etiopska kilkakrotnie atakuje i zostaje powstrzymana gradem pocisków z łuków i ciężkich kusz. Do zmroku żadna ze stron nie uzyskuje przewagi. Pod osłoną nocy jazda zakonna przedostaje się jednak na głębokie tyły armii etiopskiej i kiedy rankiem walka jest wznawiana, jej nagły atak spowoduje odwrót armii Jaykoba..

W 1498 roku najazdy muzułmanów ostatecznie doprowadzają do upadku królestwo Alwy. Młody cesarz Albert de Visel El Suf podąża z odsieczą na czele 21 tysięcy rycerzy jednak jest już za późno. Efektem wyprawy jest między innymi zmiana prowadzenia bitew poprzez grupowanie oddziałów według rodzajów wojsk i oddanie komend nad nimi dowódcom wyznaczonym przez cesarza. Wycofująca się armia cesarska osłania wielotysięczną rzeszę uciekinierów staczając po drodze kilka zwycięskich bitew.

I połowa XVI wieku to wzmożone kontakty z indyjskim Królestwem Widźajanagaru, nie tylko handlowe ale kulturalne i wojskowe. W Cyncie powstaje i rozwija się dzielnica hinduska a przyboczna straż cesarza Frydii licząca 1000 żołnierzy składa się w połowie z Hindusów. Stosunki z państwem Widźajanagaru rozwijają się do 1565 roku kiedy to w bitwie pod Talikotą sułtanaty muzułmańskie pokonują armie tego królestwa i następuje wkrótce jego upadek.

W 1515 roku zostaje założony Uniwersytet im. Janusa Jaksy Alego w Cyncie.

W 1528 roku muzułmańskie sułtanaty istniejące na wybrzeżu Morza Czerwonego rozpoczynają wielką wojnę przeciwko niewiernym, która przechodzi do historii jako Wojna XXX-letnia. Cesarstwo Frydyjskie ogranicza swoje działania na morzu do obrony wybrzeża. W 1530 ma miejsce bitwa pod Gorh – na skutek najazdu jednej z wypraw muzułmanów, równolegle do napaści na Etiopię. Dochodzi do dużych strat po obydwu stronach. W latach 1530-1533 cesarstwo traci kolejno Pyzerię i Danhilię oraz prowincje na południu. W 1534 roku cesarz Mehdijd II Ali el Suf de Visel (Złoty) ponosi klęskę w bitwie pod Jijel a muzułmanie oblegają i zdobywają Al Raya i Asul po czym docierają pod Akrak, gdzie zostają zatrzymani. Jest to trudny okres dla Cesarstwa Frydyjskiego. W ostatnim roku panowania cesarz Mehdijd II zawiera przymierze wojskowe z cesarzem etiopskim Lybne Dyngyl jednak Abisynia uwikłana we własne wojny z muzułmanami nie przysyła żołnierzy. W 1537 roku cesarz Ali Asmed el Suf uzyskuje pomoc wojskową króla Widźajanagaru i zbiera wielką armię która pokonuje muzułmanów w bitwie pod Samtum. Armia cesarska odbija Asul a potem całą Belicję. Przez osiem miesięcy oblegane jest Al Raya, którego jednak nie udaje się zająć. Cesarzowi udaje się natomiast odbić Al Nazir. Następuje niepisany rozejm z powodu znacznego osłabienia obydwu stron. Wojna doprowadza następnie do islamizacji części Danhilii i Pyzerii, ponieważ taki stan rzeczy utrzymuje się przez następne dziesięciolecia. Na terenach zajętych przez muzułmanów powstaje sułtanat Danhilski ze stolicą w Wazr.

W latach 1540-1560 mają miejsce dalsze wojny z muzułmanami (najazdy z sułtanatów Sennaru, Dar Fur, Kordofanu). W 1540 roku umiera cesarz etiopski Lybne Dynygala. Jego następca, Klaudiusz, rozpoczyna "Rekonkwistę".

W latach 1544-1547 na rozległych obszarach Cesarstwa Frydyjskiego i sąsiednich ziemiach panuje ogromna susza, która daje się we znaki wszystkim. W wielu rejonach panuje głód. Wpływa to na znaczne osłabienie gospodarki Cesarstwa. W roku 1551 stracony zostaje Alhor. W 1551-1560 r. muzułmanie zajmują Semirię, ich najazdowi opiera się twierdza Urukar i El Suf. W ślad za Kościołem etiopskim Kościół celtyjski uznaje wojnę z sułtanatami za wojnę religijną i święty obowiązek każdego chrześcijanina. Agitacja kościoła odgrywa znaczną rolę w powstaniu oddziałów ochotniczych. Są one szkolone przez weteranów i doświadczonych w walce rycerzy zakonnych. W 1560 roku cesarz Jaksa VIII el Suf de Visel pokonuje armie muzułmańskie w bitwie pod Skinh. W granicach cesarstwa utrzymane zostały nadal: Celta, Tautynga, Juhea, Lahoria, Pemgir i część Belicji.

W roku 1576 cesarz Jaksa VIII el Suf de Visel zbiera armię i odzyskuje Semirię a w następnym roku Juhę i Sur Quor. W bitwie obok twierdzy Obum Karak odnosi wielkie zwycięstwo i ostatecznie przesądza o ponownym włączeniu tych prowincji do cesarstwa. Południowa granica państwa opiera się o skraj Pustyni El Sekhr. W sto lat później cesarz Michael Ali Jaksa el Suf de Visel podejmuje próby zajęcia Al. Raya. Wojna toczy się ze zmiennym powodzeniem, Miasto kilkakrotnie przechodzi z rąk do rąk. Muzułmanie próbują z kolei opanować Al Nazir. Ostatecznie po pięciu latach zmagań, w 1674 roku cesarz i sułtan Danhilii zawierają rozejm na 10 lat. Żadna ze stron nie utrzymała zdobyczy terytorialnej. W tym czasie wielu chrześcijan wyemigrowało z terenu sułtanatu do cesarstwa a część mahometan zdecydowała się osiedlić na terenie sułtanatu. Rozejm przetrwał dłużej mimo że miał obowiązywać do 1688 roku.

W 1633 roku na ziemie Cesarstwa Frydyjskiego przybywa część wygnanych z Etiopii Jezuitów, których cesarz Jakub Jaksa osadza w klasztorze w Nake, w Belicji. Działalność Jezuitów w cesarstwie powoduje w rezultacie oficjalne uznanie przez synod biskupi zwierzchnictwa papieża rzymskiego nad kościołem celtyjskim. Wzmożone kontakty z Europą nie pozostają bez wpływu nie tylko na życie religijne ale na zmiany w obyczajowości, pojawiają się stroje szyte na wzór europejskich, przyjęte zostają niektóre zwyczaje. Do Frydii przybywają również europejscy kupcy i rzemieślnicy.

W 1692 roku cesarz etiopski Ijasu I ponownie próbuje podporządkować sobie Cesarstwo Frydyjskie osłabione wojnami z Sułtanatem Danhilii. Cesarz Ali Jaksa VIII uzyskuje pomoc od sułtanatów Kanemangi w zamian za złoto i ustępstwa terytorialne (oddaje Sur Quor). Sułtanat Kanemangi przysyła ponad 10.000 konnych wojowników. Wsparta przez muzułmanów (po raz pierwszy w historii Cesarstwa) armia Ali Jaksy powstrzymuje dwa razy liczniejszą armię Ijasu I. W 1693 roku dochodzi do porozumienia między obydwoma Cesarzami. Podpisany zostaje układ o wzajemnej przyjaźni i po raz pierwszy od 1445 roku następuje ocieplenie wzajemnych stosunków.

W 1712 roku na granicy z Danhilią ponownie wrze. Cesarstwo dokonuje desantu od strony morza w okolicy miasta Harep po czym wojsko maszeruje na Jijel Północny. Oblężenie trwa kilka tygodni. Cesarz Gotfryd Jaksa el Suf de Visel zdobywa miasto wycinając w pień mieszkańców. Wkrótce potem wojsko zostaje zdziesiątkowane przez zarazę na którą umiera również sam cesarz. Muzułmanie z Danhilii ogłoszą potem, że to kara od Allaha za rzeź obrońców Jijel. Armia musi wycofać się za fortyfikacje na granicy, żeby uchronić się przed całkowitą klęską gdyż od Wazr podążają już w kierunku Sikidy znaczne siły muzułmanów. Al Raya pozostaje niezdobyta. Ocalałe z zarazy wojska wraz z posiłkami przybyłymi z Cynty zatrzymują muzułmanów pod Nake. Dochodzi do walnej bitwy, w której ginie wielu chrześcijan i muzułmanów. Zostają doszczętnie wybite oddziały zakonne św. Jerzego, Św. Antoniego i św. Jana Jerozolimskiego. Zakony te już nigdy nie odzyskają świetności a w 1723 roku zostaną przez cesarza Jaksę Ali Jaksę rozwiązane a ich nieliczni członkowie wcieleni do zakonu św. Leonarda. Muzułmanie również ponoszą wielkie straty i nie są w stanie kontynuować pochodu na Zachód. Bitwa pod Nake jest przedostatnią bitwą stoczoną między Cesarstwem a Sułtanatem Danhilu. Na granicy zapanuje względny spokój aż do 1904 roku kiedy to Robert XII Albert el Suf de Visel z pomocą Włochów podbije ziemie sułtanatu i na trwale wcieli je z powrotem do cesarstwa.

W 1749 roku cesarzowa Alisa Jaksa scala wszystkie zakony rycerskie w jeden pod wezwaniem Św. Leonarda. Dotyczy to również posiadanego przez zakony majątku. Zakon liczy wówczas 7.684 członków. Reforma armii powoduje powstanie nowych jednostek wojskowych. Armie złożone wyłącznie z członków zakonu rycerskiego przestają istnieć za wyjątkiem Zakonnej Gwardii Cesarskiej (3.000 żołnierzy piechoty. Gwardia ta istnieje do roku 1834). Przynależność do zakonu staje się sprawą prestiżową i tradycją przekazywaną z ojca na dzieci obojga płci. Do zakonu należą wysocy urzędnicy, sędziowie, dowódcy wojskowi i uczeni.